THIÊN HÀ – NGÂN HÀ


Dàn bài:
I/ Thiên hà:
Thiên hà là gì?
Sự hình thành thiên hà.
Đặc điểm của thiên hà.
Các loại thiên hà.
Phát hiện các thiên hà mới.
II/ Ngân hà :
Ngân hà là gì?
Cấu trúc
2.1 Trung tâm Ngân Hà
2.2 Các nhánh của Ngân Hà
3. Láng giềng của dải Ngân Hà
I. Thiên hà :
1. Thiên hà là gì?
Từ thiên hà có gốc Hán-Việt, 天河, chỉ đến sông Hà Hán (河漢), một con sông trên trời, với chiều dài rất lớn.
Trong tiếng Anh, từ galaxy xuất phát từ thuật ngữ tiếng Hy Lạp để chỉ thiên hà của chúng ta, galaxias (γαλαξίας) hay kyklos galaktikos có nghĩa "vòng sữa" theo hình dáng biểu thị của nó trên bầu trời.`
Con người, ngay cả sau khi đã quan sát được Hệ Mặt Trời và Ngân Hà, từng tưởng rằng Ngân Hà của chúng ta chính là cả vũ trụ. Phải đến thập kỉ 20 của thế kỉ 20, với những quan sát của Edwin Hubble, người ta mới biết rằng trong số hàng ngàn ngôi sao quan sát thấy trên bầu trời hàng đêm, thì ngoài các ngôi sao nằm trên đía Ngân Hà, hầu hết số còn lại thực chất không phải một ngôi sao mà là cả một hệ thông sao khổng lồ như Ngân Hà của chúng ta hay thậm chicó thể lớn hơn rất nhiều lần, người ta gọi các hệ thống đó là các thiên hà. Thiên hà (galaxy) là một tập hợp các thiên thể trong một phạm vi nhất định. Chúng liên kết lại với nhau do hấp dẫn lẫn nhau tạo thành các xoáy. Thiên hà có thể chứa từ khoảng 10 triệu (107) đến nghìn tỷ (1012) các ngôi sao khác nhau. và đường kính trung bình là từ 1.500 đến 300.000 năm ánh sáng. Khối lượng của chúng có thể từ 500000 đến vài nghìn tỷ lần khối lượng Mặt Trời.
Thành phần của một thiên hà ngoài các ngôi sao và các hành tinh của chúng còn vô số các thiên thạch nhỏ, các khối khí, bụi rải rác và có thể cả các vật chất tối . Tất cả các thành phần này đều quay quanh một tâm chung chính là tâm của thiên hà. Khu vực gần tâm của thiên hà có kích thước ước chừng 1.000 năm ánh sáng, và có mật độ sao cao nhất cũng như kích thước các sao lớn nhất.
Không gian liên thiên hà, khoảng không nằm giữa các thiên hà, được lấp đầy plasma loãng với mật độ trung bình chưa tới một nguyên tử trên mỗi mét khối. Có lẽ có hơn một trăm tỷ (1011) thiên hà trong khoảng không gian vũ trụ có thể quan sát được của chúng ta.
Thiên hà gần Ngân Hà nhất có tên là thiên hà Andromeda. Các thiên hà ở gần nhau có xu hướng tiến lại gần và sát nhập vào nhau, tạo thành một thiên hà lớn hơn.
Các thiên hà cũng giống như các hành tinh và các hệ hành tinh, chúng cũng tập hợp thành những nhóm gọi là Quần tụ thiên hà. Các Quần tụ thiên hà lại họp lại trở thành Siêu thiên hà...
2. Sự hình thành hệ thiên hà:
Việc nghiên cứu sự thành tạo thiên hà và quá trình phát triển của thiên hà là nỗ lực nhằm giải đáp câu hỏi về việc các thiên hà đã hình thành như thế nào và con đường phát triển của nó trong lịch sử vũ trụ. Một số lý thuyết về vấn đề này hiện đã được chấp nhận rộng rãi, nhưng đây vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu sôi động trong vật lý thiên văn.
Phương thức tạo thành thiên hà là một câu hỏi mở lớn trong thiên văn học
Các nhà thiên văn học cho biết 500 nghìn năm sau khi được tạo ra, vũ trụ trở nên trong sáng vì ánh sáng được tách ra khởi hệ vật chất và tự do truyền trong vũ trụ từ thời điểm đó tới ngày nay. Phông vũ trụ mà ta đo được hiện nay phải mang dấu tích của vũ trụ nguyên thủy. Từ khi được phát hiện vào năm 1964, phông vũ trụ được đo kỹ lưỡng trong 25 năm. Dựa trên các kết quả quan sát, các nhà vật lý thiên văn nhận định rằng vũ trụ nguyên thủy đồng đều. Họ rất phân vân không biết giải thích một cách thỏa đáng vấn đề tạo ra các thiên hà. Cho đến ngày 18/11/1989, một vệ tinh của mĩ tên là COBE (cosmic background Explorer : kính thăm dò phông vũ trụ ) đã đươc phóng lên ở độ cao 900km. Sau một năm hoạt động vệ tinh COBE, người ta đã quan sát phông vũ trụ không hẳn đồng đều. Cường độ của bức xạ tăng giảm một cách hỗn độn từ vùng trời này sang vùng trời khác. Vũ trụ lổm nhổm như những cụm sữa bọt không tan trong nước khi chưa khuấy đều